Sử dụng kênh hình vào giảng dạy môn địa lý 9

A. Mở đầu:

1. Lý do chọn đề tài:
Nghị quyết TW II khoá VIII khẳng định “Phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rền luyện thành nếp tư duy sáng tào của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến vào quá trình dạy học đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh”. Định hướng trên đã được pháp chế hoá trong luật giáo dục điều 24.2 “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học phù hợp với điều kiện của từng bộ môn học, lớp học, bồi dượng phương pháp tự học. Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hừng thú học tập của học sinh.
Để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ trong giai đoạn mới, từ năm học 2002 – 2003 giáo dục nước ta đã thực hiện đaị trà việc thay sách bậc THCS. Sách mới có sự thay đổi về nội dung chương trình, vì vậy cách dạy cũng phải phù hợp với yêu cầu mới.
Dạy theo SGK mới giáo viên không còn đơn thuần là truyền thụ kiến thức, mà trở thành người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập độc lập.
Với học sinh phải tự chiếm lĩnh các kiến thức mới, hình thành các kỹ năng, thái độ mới theo yêu cầu của chương trình.
Thực tế hiện nay ở nhiều nơi, nhiều trường đã dấy lên phong troà đổi mới phương pháp dạy học nhưng do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan nên việc đổi mới cũng chưa thực sự diễn ra mạnh mẽ đáp ứng yêu cầu của chương trình mới.
Là một giáo viên trẻ, tuổi nghề còn ít nhưng lại rất tâm huyết với nghề và rất bức thiết với những vấn đề nêu trên nên tôi quyết định đi sâu nghiên cứu đề tài: Sử dụng kênh hình trong giảng dạy môn Địa lý 9 ở trường THCS Mai Hoá.
Với đề tài này tôi hy vọng từng bước tìm được những phương pháp phù hợp để đưa kênh hình vào giảng dạy trong môn địa lý 9 đạt kết quả cao nhất, nâng cao hiệu quả trong giảng dạy. Nếu thành công sẽ là kinh nghiệm chia sẻ với mọi người.

2. Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu cách thức áp dụng các kênh hình vào tiết dạy trong môn địa lý 9 và phương pháp khai thác kiến thức ở các kênh hình trong quá trình giảng dạy.

3. Đối tượng nghiên cứu:
Nghiên cứu quá trình thực hiện của giáo viên với học sinh khối 9 trong kì I năm học 2007 – 2008 ở trường THCS Mai Hoá

B. Nội dung

Phần 1: cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

1. Quan điểm về kênh hình trong giảng dạy môn địa lý 9.
So với SGK địa lý cũ thì SGK địa lý mới có nhiều thay đổi: Đó là hệ thống kênh chữ được trình bày ít hơn, hệ thông kênh hình được trình bày với một dung lượng lớn hơn (21 lược đồ, bản đồ, ngoài ra còn có các tranh ảnh, bảng số liệu, biểu đồ...) Mặt khác các kênh hình được thể hiện đa dạng hơn, chi tiết, sống động hơn (được in màu) nên gây hứng thú rất lớn tới tư tưởng học sinh. Việc kênh hình được thể hiện một tỷ lệ lớn nó đã thể hiện được một vai trò hết sức to lớn trong chương trình.
Kênh hình gồm: bản đồ, lược đồ, biểu đồ, hình ảnh, băng đĩa, mẫu vật... Nó luôn thể hiện song hành cùng kênh chữ được xác định là nội dung trọng tâm dành thời lượng lớn trong một giờ lên lớp.
Muốn nâng cao chất lượng dạy học địa lý không thể không khám phá nội dung của các kênh hình để hiểu được dặc điểm phân bố không gian các hiện tượng tự nhiên, đặc điểm các đối tượng và các hoạt động của con người. Giáo viên có thể sử dụng kênh hình trong quá trình bài giảng gây hứng thú học sinh trường khám phá kiến thức, cũng có thể dùng bản đồ trong kiểm tra bài cũ.
Quá trình khai thác các kiến thức đã hình thành và cũng cố cho các em các kỹ năng cơ bản. Từ các kỹ năng khai thác kiến thức đó học sinh không chỉ tiếp thu được các luồng kiến thức bó hẹp trong sách vở, trong nhà trường mà còn giúp học sinh khai thác kiến thức từ các luồng thông tin khác ngoài xã hội. Trong giai đoạn khoá học kỹ thuật phát triển như vũ bão hiện nay: đài, báo internet và kiến thức thực tiễn. Điều đó làm cho kiến thức của học sinh phong phú hơn, đa dạng hơn. Đó cũng chính là mục tiêu giáo dục của chúng ta là đào tạo ra con người